Porodica Nebojše Pavkovića, bivšeg načelnika Generalštaba Vojske Jugoslavije, podnijela je tužbu protiv NATO-a, tvrdeći da je njegova smrt posljedica izloženosti osiromašenom uranijumu korišćenom tokom bombardovanja SR Jugoslavije 1999. godine.
Pavković, koji je pred Haškim tribunalom osuđen na 22 godine zatvora zbog zločina protiv čovječnosti počinjenih na Kosovu, preminuo je u oktobru 2025. godine nakon što je iz zdravstvenih razloga prijevremeno pušten na slobodu iz zatvora u Finskoj.
Njegov advokat Srđan Aleksić tvrdi da je analiza tkiva, koju je navodno sprovela akreditovana laboratorija u Italiji, pokazala prisustvo uranijuma i više teških metala u koncentracijama za koje smatra da su posljedica NATO bombardovanja.
Prema njegovim navodima, Pavković je bolovao od dva karcinoma – štitne žlijezde i pankreasa – te tvrdi da takav obrazac obolijevanja odgovara posljedicama izloženosti osiromašenom uranijumu. Aleksić se pozvao i na presude italijanskih sudova u korist vojnika koji su, nakon misija na Kosovu, oboljeli od malignih bolesti.
Slične tvrdnje iznio je i italijanski advokat Anđelo Tartalja, koji zastupa dio italijanskih vojnika u sličnim postupcima. On navodi da su u Pavkovićevom tkivu pronađeni tragovi osiromašenog uranijuma i drugih teških metala u koncentracijama većim od uobičajenih.
Dugogodišnja polemika
Pitanje uticaja osiromašenog uranijuma korišćenog tokom NATO bombardovanja 1999. godine već decenijama izaziva brojne polemike.
Nesporno je da je NATO koristio municiju sa osiromašenim uranijumom, uglavnom na području Kosova i juga Srbije. Međutim, međunarodne organizacije i većina epidemioloških studija nijesu utvrdile direktnu vezu između te municije i povećane stope obolijevanja od raka u opštoj populaciji.
Eksperti Programa Ujedinjenih nacija za životnu sredinu (UNEP), koji su 2001. i 2002. godine istraživali pogođene lokacije, potvrdili su lokalnu kontaminaciju na pojedinim mjestima i preporučili dekontaminaciju i dugoročni monitoring. Ipak, nijesu zaključili da postoji dokaz o epidemiji malignih bolesti izazvanoj osiromašenim uranijumom.
S druge strane, dio ljekara, političara i stručnjaka u Srbiji godinama tvrdi da postoji veza između bombardovanja i povećanog broja oboljelih od raka, dok međunarodne institucije navode da rast broja malignih bolesti može biti posljedica više različitih faktora, uključujući starenje stanovništva, pušenje, zagađenje i unaprijeđenu dijagnostiku.
