Povodom 31. godišnjice vojno-policijske operacije „Oluja“, Centar za građansko obrazovanje (CGO) poručio je da sjećanje na ovaj događaj mora počivati na činjenicama, pravdi i poštovanju svih žrtava, bez obzira na njihovu nacionalnost.
Iz CGO-a podsjećaju da je operacija, sprovedena od 4. do 7. avgusta 1995. godine, označila kraj samoproglašene Republike Srpske Krajine, ali i izazvala masovni egzodus srpskog stanovništva, uz brojne zločine nad civilima i uništavanje njihove imovine.
Prema procjenama, iz Krajine je protjerano oko 200.000 ljudi, dok je, prema podacima Hrvatskog helsinškog odbora, spaljeno najmanje 22.000 kuća. Centar Dokumenta iz Zagreba evidentirao je 1.747 stradalih srpske i 466 hrvatske nacionalnosti, pri čemu među srpskim žrtvama preovlađuju civili, a među hrvatskim pripadnici oružanih snaga.
CGO podsjeća i na sudske postupke pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju. Iako su hrvatski generali Ante Gotovina i Mladen Markač prvostepeno bili osuđeni, Žalbeno vijeće ih je 2012. godine oslobodilo. Kako navode iz te organizacije, pravosnažne presude ne mijenjaju činjenicu da su tokom i nakon operacije počinjeni teški zločini nad civilima.
U saopštenju se ističe da Hrvatska 5. avgust obilježava kao Dan pobjede i domovinske zahvalnosti i Dan hrvatskih branitelja, dok Srbija 4. avgust obilježava kao Dan sjećanja na stradale i prognane Srbe. Ove različite komemoracije, navode iz CGO-a, odražavaju suprotstavljene narative o istom događaju, dok su potrebe žrtava i proces pomirenja često u drugom planu.
Iz CGO-a upozoravaju da ni nakon tri decenije nijesu u potpunosti riješena pitanja nestalih osoba, procesuiranja odgovornih za ratne zločine, reparacija i dostojanstvene memorijalizacije.
Posebno ukazuju na rezultate istraživanja prema kojima je gotovo 70 odsto punoljetnih građana Crne Gore upoznato sa operacijom „Oluja“, dok među mladima postoji značajan nedostatak znanja – manje od polovine ispitanika navodi da je o ovom događaju učilo tokom školovanja, a 44 odsto kaže da nije upoznato sa njim.
CGO smatra da obrazovni sistem treba da mladima pruži znanje zasnovano na provjerenim činjenicama i kritičkom sagledavanju ratova devedesetih, umjesto da političke interpretacije budu glavni izvor informacija.
Na kraju, iz te organizacije pozvali su institucije i političke aktere u regionu da intenziviraju napore na rasvjetljavanju sudbine nestalih, procesuiranju odgovornih za ratne zločine i izgradnji kulture sjećanja zasnovane na istini, pravdi i empatiji.
RTCG
