Milioni štampanih knjiga navodno su nabavljani, skenirani i potom fizički uništavani kako bi njihov sadržaj bio pretvoren u digitalni format za razvoj vještačke inteligencije.
U centru kontroverze našla se kompanija Anthropic, a detalji o ovoj praksi isplivali su kroz sudski spor između te kompanije i grupe autora.
Priča je posebno zanimljiva jer pokazuje kako u eri vještačke inteligencije knjiga može postati samo još jedan izvor podataka – čak i kada zbog toga nestane njen fizički oblik.
Porudžbina od 3.000 knjiga probudila sumnju
Brojni prodavci polovnih i antikvarnih knjiga posljednjih mjeseci prijavljivali su neobične porudžbine.
Među njima je i jedan antikvar iz Holandije koji je putem imejla dobio zahtjev za kupovinu čak 3.000 knjiga.
Porudžbinu je, kako je navedeno, poslala žena koja se predstavila kao Natalija, uz zahtjev da knjige budu isporučene u Kinu.
Antikvar je u prvi mah posumnjao da je riječ o prevari. Međutim, nakon što je slučaj podijelio sa novinarom, pojavile su se informacije koje su porudžbinu povezale sa praksom kompanija koje razvijaju sisteme vještačke inteligencije.
Knjige se skeniraju, a onda uništavaju
U fokusu se našao projekat pod nazivom „Panama“, o kojem se saznalo kroz sudski spor između Anthropica i grupe autora.
Dokumenti iz tog postupka ukazuju na praksu poznatu kao „destruktivno skeniranje“ knjiga.
Princip je jednostavan, ali prilično uznemirujući za ljubitelje knjiga.
Štampane knjige prvo se nabavljaju u velikim količinama. Zatim se fizički obrađuju kako bi njihovo skeniranje bilo brže – knjigama se, između ostalog, mogu uklanjati povezi i ivice, nakon čega se stranice skeniraju i pretvaraju u digitalni format.
Kada se proces završi, fizički primjerci više nijesu potrebni i mogu biti uništeni.
Tako knjiga, koja je decenijama ili čak vjekovima postojala kao fizički predmet, postaje digitalni fajl i skup podataka koji može biti iskorišćen u razvoju AI sistema.
Milioni knjiga u pitanju
Posebnu pažnju izazvale su informacije da su ovakve nabavke obavljane u velikim količinama, uključujući porudžbine od prodavaca polovnih i antikvarnih knjiga.
To je otvorilo i širu dilemu: da li je vrijednost knjige samo u informacijama koje sadrži ili i u njenom fizičkom obliku?
Za kompanije koje razvijaju vještačku inteligenciju, digitalizovani sadržaj može biti izuzetno vrijedan jer omogućava obradu ogromnih količina teksta.
Za ljubitelje knjiga, međutim, činjenica da se fizički primjerci nakon skeniranja uništavaju predstavlja potpuno drugačiju priču.
Sudski spor dodatno zakomplikovao slučaj
Anthropic se istovremeno suočava sa sudskim sporom u kojem su autori tvrdili da su njihova djela korišćena za razvoj sistema vještačke inteligencije.
Pitanje autorskih prava i zakonitosti korišćenja zaštićenih djela u treniranju AI modela tako je dobilo još jednu dimenziju.
Jer ovdje više nije riječ samo o tome šta AI kompanije koriste za treniranje svojih sistema, već i o tome šta se dešava sa fizičkim knjigama nakon što iz njih izvuku ono što im je potrebno.
U vremenu kada se gotovo sve može pretvoriti u podatke, knjiga tako dobija pomalo paradoksalnu ulogu – njen fizički oblik može nestati, dok njen sadržaj nastavlja da „živi“ u digitalnom svijetu.
RTCG
