Pobjeda Petera Mađara na izborima u Mađarskoj predstavlja jedan od najvećih političkih preokreta u novijoj istoriji te zemlje. Nakon dugogodišnje dominacije, Viktor Orban priznao je poraz, čime je otvoreno novo političko poglavlje.
Mađar, 45-godišnji advokat, donedavno je bio dio sistema koji je sada uspio da pobijedi. Radio je na funkcijama povezanim sa državnim institucijama i bio blizak vladajućim strukturama. Javnosti je bio poznat i kao bivši suprug Judit Varge, nekadašnje ministarke pravde i članice Orbanove stranke Fides.
Njegov politički uspon počinje početkom 2024. godine, u jeku velikog skandala oko predsjedničkog pomilovanja u slučaju prikrivanja pedofilije. Upravo tada Mađar objavljuje tajno snimljen razgovor sa bivšom suprugom, u kojem se govori o mogućem miješanju vrha vlasti u tužilačke procese u drugom korupcionaškom slučaju.
Taj potez označio je njegov dramatičan raskid sa političkom elitom i lansirao ga u centar pažnje. Ubrzo preuzima vođstvo nad dotad nepoznatom strankom Tisa i počinje intenzivnu političku kampanju, gradeći snažan opozicioni pokret.
Analitičari su već tada upozoravali na brzinu njegovog uspona. Kako je istakao Gabor Đeri iz instituta Policy Solutions, takav rast opozicione stranke nije viđen još od posttranzicionog perioda u Mađarskoj.
Mađar je tokom kampanje obećao niz reformi – od jačanja demokratskih institucija i borbe protiv korupcije, do poboljšanja odnosa sa Evropskom unijom i deblokade finansijskih sredstava. Među ključnim potezima koje najavljuje je i potencijalno pristupanje Mađarske Uredu evropskog javnog tužioca.
Istovremeno, najavio je i smanjenje zavisnosti od ruske energije do 2035. godine, iako je u nekim pitanjima zadržao slične stavove kao njegov prethodnik.
Kada je riječ o migracijama, Mađar zagovara čak i oštriju politiku od Orbana, uključujući ukidanje sistema uvoza strane radne snage. Takođe se protivi određenim evropskim migracionim politikama.
U vezi sa ratom u Ukrajini, nije najavio značajan zaokret – protiv je slanja oružja i ubrzanog prijema Kijeva u EU, čime nastavlja dio dosadašnje politike Budimpešte.
Analitičari ističu da Mađar i Orban dijele sličan ideološki okvir, ali da je ključna razlika u pristupu vlasti, posebno kada je riječ o optužbama za korupciju i način upravljanja državom.
Uprkos određenim sličnostima, očekuje se da bi Mađarska pod Mađarovim vođstvom mogla postati stabilniji i predvidljiviji partner Evropske unije, što bi moglo imati šire posljedice i na region.
