Sukob između države i najvećeg trgovinskog lanca u zemlji dobio je svoj epilog na međunarodnom sudu. Naime, kompanija Delez (Delhaize), u čijem sastavu posluju poznati brendovi Maxi, Tempo i Shop&Go, zvanično je pokrenula postupak arbitraže protiv države Srbije pred Međunarodnim centrom za rješavanje investicionih sporova (ICSID) u Vašingtonu.
Uzrok spora: Uredba o ograničenju marži
Glavni kamen spoticanja je Vladina Uredba o ograničenju trgovačkih marži na osnovne životne namirnice. Dok država tvrdi da je mjera neophodna kako bi se zaštitio životni standard građana i obuzdala inflacija, iz Deleza poručuju da ovakva regulativa guši slobodno tržište.
Štaviše, prema nezvaničnim informacijama, kompanija u tužbi navodi da su zbog nametnutih mjera pretrpili značajne finansijske gubitke, što ih je navodno primoralo na zatvaranje 25 manje profitabilnih objekata i zamrzavanje planiranih investicija u Srbiji.
Poziv na bojkot i reakcija javnosti
S druge strane, ova pravna bitka izazvala je oštru reakciju domaćih udruženja potrošača. Udruženje “Efektiva” i sindikat “Sloga” javno su pozvali građane na bojkot prodavnica kompanije Delez. Njihov argument je jasan: uprkos žalbama na gubitke, zvanični podaci pokazuju da su trgovinski lanci tokom prethodnih godina bilježili rekordne profite.
Pored toga, aktivisti ističu da je pokušaj obaranja državne uredbe na međunarodnom sudu direktan udar na budžet prosječnog potrošača u Srbiji, koji se već bori sa visokim cijenama hrane.
Šta nas očekuje?
Arbitraža u Vašingtonu može trajati godinama, a potencijalna odšteta koju bi Srbija mogla da plati meri se milionima evra. Ipak, kratkoročne posljedice su već vidljive,povjerenje kupaca je poljuljano, a pitanje trgovačkih marži postalo je centralna tema u javnosti.
Da li će pritisak potrošača kroz bojkot natjerati trgovinskog giganta na povlačenje ili će sud u Vašingtonu presuditi u korist korporativnog profita, ostaje da se vidi u narednim mjesecima.
