Pravoslavna crkva danas obilježava Veliki petak – dan Hristovog stradanja, koji se smatra najtužnijim danom u hrišćanstvu.
Prema hrišćanskom vjerovanju, Isus Hrist je na ovaj dan osuđen i razapet na brdu Golgota, žrtvujući se za spasenje čovječanstva.
U pravoslavnim hramovima, tokom popodnevnih časova iznosi se Plaštanica – platno koje simbolizuje pokrov u koji je Hrist bio umotan nakon skidanja sa krsta, a na kojem je prikazano njegovo polaganje u grob.
Na Veliki petak ne služi se liturgija, već se održavaju Carski časovi, tokom kojih se čitaju odlomci iz jevanđelja o Hristovom stradanju, suđenju i raspeću.
Vjernici ovaj dan provode u strogom postu – mnogi se uzdržavaju od hrane i vode sve do večernjih časova, dok neki poste na hljebu i vodi.
Ovaj dan obilježava duboka tuga, ali ujedno predstavlja i uvod u Vaskrs – najveći hrišćanski praznik, simbol pobjede života nad smrću.
Prema predanju, rimske vlasti su osudile Hrista na smrt na nagovor jevrejskih prvosveštenika, a presudu je donio Pontije Pilat.
U znak žalosti, na Veliki petak ne zvone crkvena zvona, već se vjernici na bogosluženja pozivaju drvenim klepetalima.
Tokom večernje službe iznosi se Plaštanica i polaže na posebno ukrašen sto ispred oltara, koji simbolizuje Hristov grob. Nakon toga slijedi jutrenje Velike subote sa Statijama – pjesmama koje opisuju tugu Presvete Bogorodice zbog stradanja njenog sina, ali i nagovještavaju njegovo vaskrsenje.
Poslije službe organizuje se litija oko hrama, tokom koje se nosi Plaštanica.
Veliki petak je i dan kada se, prema narodnom običaju, farbaju uskršnja jaja.
Prema predanju, Marija Magdalena je došla u Rim da propovijeda jevanđelje i rimskom caru Tiberiju poklonila jaja. Kada je car izrazio sumnju u Hristovo vaskrsenje, jaja su, prema legendi, postala crvena.
Crvena boja simbolizuje radost i vaskrsenje, a prvo obojeno jaje – takozvana čuvarkuća – čuva se u domu do narednog Vaskrsa kao zaštita porodice.
