Skoro polovina žena uzrasta od 25 do 44 godine u Sjedinjenim Američkim Državama mogla bi do kraja ove decenije biti neudata i bez djece. Analiza kompanije Morgan Stanley iz 2019. godine procijenila je da će do 2030. oko 45 odsto žena u toj starosnoj grupi biti slobodno i bez djece, u odnosu na 41 odsto u 2018. godini. Ova promjena povezuje se sa višim nivoom obrazovanja, fokusom na karijeru, kasnijim stupanjem u brak i rastućim troškovima života.
Prema podacima američkog Zavoda za popis stanovništva, prosječna starost žena pri prvom braku porasla je na skoro 28 godina u 2023, dok je 1960. iznosila oko 20 godina. Istovremeno, stopa nataliteta je u stalnom padu, a Centar za kontrolu i prevenciju bolesti (CDC) izvestio je da je plodnost u SAD-u dostigla istorijski minimum 2023. godine.
Evropa – odlaganje braka i pad nataliteta
Slični trendovi prisutni su i u Evropi. Prosječna stopa fertiliteta u Evropskoj uniji iznosila je 1,38 djece po ženi u 2023. godini, što je daleko ispod granice potrebne za prirodnu obnovu stanovništva (2,1). U mnogim državama, poput Italije, Španije i Njemačke, natalitet je na istorijskom minimumu.
Prosječna starost pri prvom braku u EU kreće se između 29 i 31 godine, a žene sve češće odlažu majčinstvo zbog obrazovanja, karijere i ekonomskih izazova. Migracije unutar i van EU dodatno utiču na demografsku sliku, pa se u mnogim zemljama broj stanovnika održava isključivo zahvaljujući doseljavanju.
Crna Gora – dodatni izazov iseljavanja
Kod nas se bilježe slični obrasci. Prema podacima MONSTAT-a, ukupna stopa fertiliteta u Crnoj Gori iznosila je 1,76 djece po ženi u 2023. godini – nešto iznad evropskog prosjeka, ali i dalje ispod granice potrebne za prirodnu obnovu. Prosječna starost pri prvom braku je oko 28 godina, gotovo identična kao u SAD-u i Evropi.
Međutim, Crna Gora se suočava sa dodatnim problemom – masovnim iseljavanjem. Između 2011. i 2023. zemlju je napustilo oko 94.000 ljudi, što je prosječno 22 osobe dnevno. Ovaj trend dodatno slabi demografsku sliku i čini da pad nataliteta ima još ozbiljnije posljedice.
