Ideja o ekonomski samostalnoj Evropi, koja više ne zavisi od diktata iz Vašingtona, sve je glasnija u Briselu. Dok EU traži nove partnere na istoku i jugu, postavlja se ključno pitanje: da li će ovaj „razvod“ preko Atlantika Srbiji otvoriti vrata novih prilika ili donijeti nove ekonomske glavobolje?
Pitanje povećanja konkurentnosti i smanjenja zavisnosti od SAD našlo se u samom vrhu dnevnog reda evropskih lidera. Nakon godina u kojima je transatlantsko partnerstvo bilo temelj globalne ekonomije, pukotine su postale previše vidljive da bi se ignorisale.
Zašto se Evropa okreće od svog najvećeg partnera?
Prema ocjeni profesora Predraga Bjelića sa Ekonomskog fakulteta u Beogradu, EU je relativno kasno shvatila da mora tražiti alternative. Okidač su bili trgovinski sukobi još iz vremena Trampove administracije, kada su evropski čelik i aluminijum oporezovani sa 25%, stavljajući Evropu u istu poziciju kao i Kinu.
Danas Brisel ubrzano pregovara sa indijskim tržištem i južnoameričkim blokom „Merkosur“. Međutim, put ka potpunoj nezavisnosti je trnovit, a najveći kamen spoticanja je energetika. Prekid veza sa Rusijom primorao je Evropu da se osloni na skupi američki tečni gas (LNG), čime je jedna zavisnost samo zamijenjena drugom, znatno skupljom.
Srbija je, čini se, predosjetila ove promjene. Dok se EU tek sada okreće ka Indiji i Južnoj Americi, Srbija je već izgradila široku mrežu sporazuma o slobodnoj trgovini sa ključnim igračima, Kinom, UAE, Turskom, Indijom a u najavi je i sa Južnom Korejom
Da li je „zaokret“ prilika ili prijetnja?
Ekonomski zaokret EU može imati dvojak uticaj na Srbiju.
Ako EU postane konkurentnija i otvorenija za nove trgovinske puteve, Srbija, kao zemlja koja se graniči sa Unijom a ima sporazume sa Istokom, može postati idealan “most” za robe i investicije.
Gubitak tehnološke dominacije Evrope i prebacivanje proizvodnje giganata u SAD mogao bi smanjiti potražnju za komponentama koje se proizvode u srpskim fabrikama, a koje su dio evropskih lanaca snabdijevanja.
Profesor Bjelić ističe da će potpuno okretanje EU od SAD biti veoma teško u kratkom roku, prvenstveno zbog tehnološkog zaostajanja i energetske zavisnosti. Za Srbiju je ključno da nastavi politiku diversifikacije, ne odričući se evropskog tržišta, ali istovremeno koristeći prednosti koje donose ugovori sa velikim azijskim ekonomijama.
Šta vi mislite, da li Srbija treba više da se veže za evropsku ekonomiju ili da nastavi jačanje veza sa Kinom i UAE? Pišite nam u komentarima!
