Novi strateški dokument ukazuje da Termoelektrana Pljevlja i grijanje domaćinstava najviše doprinose zagađenju, a evropski standardi postaju strožiji od 2030.
Evropska istraživanja pokazuju da su preuranjene smrti povezane sa zagađenjem vazduha u zemljama Zapadnog Balkana višestruko veće nego u zapadnoj Evropi. Dok prosjek za države članice EU iznosi 78 smrtnih slučajeva na 100.000 stanovnika, u Crnoj Gori je taj broj čak 182.
Podaci iz Nacrta strategije kvaliteta vazduha za period 2026–2029. pokazuju da su koncentracije suspendovanih čestica PM10 i PM2.5 u sjevernim opštinama Crne Gore tokom 2020–2024. godine često prekoračene, dok je i benzo(a)piren u istom periodu bio iznad propisanih granica.
U dokumentu Ministarstva ekologije, održivog razvoja i razvoja sjevera ističe se da Termoelektrana Pljevlja doprinosi čak 99% ukupnih emisija sumpor-dioksida u zemlji. Nacrt strateškog dokumenta naglašava da TE ne smije raditi bez ispravnog sistema za odsumporavanje i praćenje emisija, jer to direktno utiče na zdravlje stanovništva.
Tokom decembra 2025. godine, nakon probnog puštanja TE Pljevlja u rad, zabilježena su značajna prekoračenja dnevnih i polusatnih vrijednosti sumpor-dioksida, što ukazuje na potrebu hitnih mjera. Evropska regulativa od 2030. predviđa još strože granične vrijednosti, pa je planiranje adekvatnih mjera ključno.
Nacrt strategije ukazuje da su glavni izvori zagađenja vazduha u Crnoj Gori:
-proizvodnja električne energije (sumpor-dioksid i azotni oksidi),
-grijanje domaćinstava (suspendovane čestice i benzo(a)piren),
-drumski saobraćaj (azotni oksidi).
Evropska agencija za životnu sredinu 2024. godine ukazuje da, uprkos poboljšanjima, trenutni standardi EU još uvijek nisu ispunjeni, a procjena JRC pokazuje da oko 7.000 preuranjenih smrti godišnje u preko 30 gradova Zapadnog Balkana izaziva troškove od oko 300 miliona eura.
Kao ključni cilj Nacrta strategije istaknuto je poboljšanje kvaliteta vazduha i unapređenje praćenja emisija, kako bi se stanovništvu smanjio rizik od bolesti i prerane smrti uzrokovane zagađenjem.
