Javne poruke dvije eparhije Srpske pravoslavne crkve u Crnoj Gori pokazale su do sada neviđeno razilaženje u stavovima kada je riječ o ulozi predsjednika Srbije Aleksandra Vučića u crkvenim pitanjima.
Mitropolija crnogorsko-primorska (MCP) ocijenila je da Vučićeve izjave o dešavanjima u SPC i litijama iz 2020. godine unose zabunu među vjernike i sveštenstvo, te poručila da politički lideri ne bi trebalo da određuju motive crkvenih događaja niti da bez konkretnih dokaza iznose optužbe o navodnim pokušajima stvaranja posebne pravoslavne crkve u Crnoj Gori.
Iz MCP su naglasili da su litije bile autentičan pokret koji su predvodili arhijereji, sveštenstvo, monaštvo i vjernici u Crnoj Gori, a ne politički centri moći. Upozorili su i da izjave predsjednika Srbije mogu obnoviti stare optužbe na račun pokojnog mitropolita Amfilohija i drugih učesnika litija.
Samo nekoliko sati kasnije uslijedila je potpuno drugačija reakcija Eparhije budimljansko-nikšićke, na čijem je čelu mitropolit Metodije.
Iz ove eparhije zahvalili su Vučiću na, kako su naveli, brizi za položaj SPC u Crnoj Gori i njegove izjave ocijenili odgovornim i korisnim. Smatraju da je predsjednik Srbije ispravno ukazao na značaj litija u očuvanju jedinstva Srpske pravoslavne crkve i odbacili tvrdnje da se radi o političkom miješanju u crkvena pitanja.
Na taj način dvije eparhije iznijele su potpuno različite stavove o istoj temi. Dok MCP smatra da politička vlast treba da ostane izvan crkvenog upravljanja, Eparhija budimljansko-nikšićka Vučićeve poruke vidi kao izraz podrške i odgovornosti prema Crkvi i srpskom narodu u Crnoj Gori.
Razlike između dvije eparhije nijesu novost. U javnosti su postale vidljivije nakon što je prošle godine mitropolit Metodije dobio tu titulu, što su pojedini tumačili kao njegovo izjednačavanje sa mitropolitom Joanikijem. Od tada su se razilaženja mogla primijetiti i kroz stavove o evropskom putu Crne Gore, studentskim protestima, podizanju spomenika Pavlu Đurišiću, kao i drugim društvenim i političkim pitanjima.
Iako ovo ne predstavlja kanonski raskol unutar Srpske pravoslavne crkve, javno suprotstavljanje dvije eparhije smatra se jednim od najozbiljnijih neslaganja u novijoj crkvenoj praksi u Crnoj Gori.
U osnovi spora nalazi se različito viđenje odnosa Crkve i države. Dok Mitropolija crnogorsko-primorska insistira na samostalnosti Crkve i distanci prema političkim centrima moći, Eparhija budimljansko-nikšićka zagovara blisku povezanost sa državnim vrhom Srbije, smatrajući takav odnos važnim za očuvanje jedinstva SPC.
Pobjeda
